Review: een film die weigert comfortabel te zijn
In deze review van The Dutchman (2026) bespreken wij een film die geen genoegen neemt met nuance alleen, maar actief wrijving zoekt. Regisseur Andre Gaines debuteert in fictie met een bewerking van het beroemde toneelstuk van Amiri Baraka en kiest daarbij niet voor een veilige actualisering. Wij krijgen een film die het verleden opent, het heden bevraagt en de kijker dwingt om positie in te nemen. The Dutchman is geen toegankelijke publieksfilm, maar een bewust geladen werk dat meer wil zijn dan een hervertelling.
Bij Panda Bytes nemen we films graag serieus zonder het plezier van scherp kijken te verliezen. Deze review is daarom geen samenvatting, maar een analyse van wat The Dutchman probeert te zeggen en waar de film zowel raakt als tekortschiet.
Clay als emotioneel zwaartepunt van de film
De film volgt Clay, vertolkt door André Holland, een man die ogenschijnlijk alles op orde heeft en zich tegelijkertijd van binnen langzaam los ziet raken. Zijn huwelijk met Kaya staat onder druk na ontrouw, en hoewel hij besluit te blijven, blijkt vergeving geen rationele keuze maar een dagelijkse worsteling. In relatietherapie is Clay fysiek aanwezig maar mentaal afwezig. Zijn therapeut Dr. Amiri kijkt hem aan met een blik die meer weet dan hij zegt, alsof hij Clay voorbereidt op iets wat al vastligt.
Wanneer Clay later die avond de metro naar Harlem neemt, verschuift de film subtiel van psychologisch drama naar symbolisch strijdtoneel. De ontmoeting met Lula voelt niet als toeval maar als onvermijdelijk. Dat Clay dezelfde naam draagt als het personage uit Baraka’s toneelstuk is geen grapje, maar een expliciete aanwijzing dat hij een rol moet vervullen.
Lula als antagonistische kracht
Kate Mara’s Lula is in deze versie geen verleidelijke tegenpool maar een agressieve aanwezigheid. Seksualiteit is ontdaan van speelsheid en verandert in controle. Hun relatie is niet gebaseerd op aantrekkingskracht, maar op uitputting. Lula schreeuwt, dwingt en ontneemt Clay elke vorm van ontsnapping. Waar eerdere interpretaties speelden met verleiding en raciale spanning, kiest Gaines voor een meer frontale benadering. Lula staat hier symbool voor een destructieve kracht die Clay los wil trekken van zijn gemeenschap.
Deze dynamiek bereikt een hoogtepunt wanneer Clay en Lula samen verschijnen op een politieke fundraiser in Harlem. Hier staat Clay voor zijn vrienden, zijn vrouw en zijn omgeving. In een korte maar krachtige toespraak benadrukt hij het belang van collectieve vooruitgang en verbondenheid binnen de Black community. Dit moment voelt als een tijdelijke overwinning, een ademruimte waarin Clay even zelf de regie neemt.
De thematische beweging van de film
De structuur van The Dutchman laat zich lezen als een innerlijke reis. De film begint bij Clay’s persoonlijke conflict en zijn emotionele verlamming. Daarna volgt de ontmoeting met Lula, die fungeert als katalysator voor escalatie. Hun confrontaties worden steeds openlijker en vijandiger, waardoor Clay gedwongen wordt kleur te bekennen. Het gemeenschapsmoment tijdens de fundraiser markeert een kantelpunt, waarna het verleden zich letterlijk opdringt in de vorm van beelden uit de verfilming van 1966. De film eindigt niet met een duidelijke oplossing, maar met een open vraag over lotsbestemming en keuzevrijheid.
De schaduw van Amiri Baraka
Stephen McKinley Henderson geeft Dr. Amiri een bijna bovennatuurlijke lading. Hij is niet slechts een therapeut, maar een gids, een observator en mogelijk de verpersoonlijking van Baraka zelf. Zijn aanwezigheid suggereert dat Clay niet alleen zijn eigen strijd voert, maar ook een culturele en historische erfenis belichaamt. Deze mystieke laag voegt diepte toe, maar creëert ook afstand. De film lijkt soms meer geïnteresseerd in ideeën dan in emotionele nabijheid.
Kritische noot over vrouwelijke personages
Een belangrijk punt in deze review is de beperkte uitwerking van vrouwelijke rollen. Zazie Beetz als Kaya krijgt te weinig ruimte om meer te zijn dan een katalysator voor Clay’s pijn. Haar perspectief blijft grotendeels buiten beeld. In een film die zo nadrukkelijk reflecteert op identiteit en gemeenschap voelt dit als een gemiste kans. Het roept de vraag op hoe The Dutchman eruit had gezien als vrouwelijke stemmen even serieus waren genomen als de mannelijke worsteling.
Conclusie van deze review
The Dutchman (2026) is een film die niet probeert te behagen. Wij zien een ambitieus werk met sterke acteerprestaties, een duidelijke visie en een thematische zwaarte die blijft hangen. Tegelijkertijd is het een film die zich vastbijt in zijn eigen verleden en daardoor soms minder ruimte laat voor nieuwe perspectieven.
Bij Panda Bytes waarderen we films die discussie oproepen en ongemak niet uit de weg gaan. The Dutchman doet precies dat. De vraag die de film achterlaat is niet alleen of dit verhaal opnieuw verteld moest worden, maar ook wie vandaag de ruimte krijgt om het verhaal verder te schrijven. Wat denken jullie, werkt deze herinterpretatie of blijft hij te veel gevangen in zijn oorsprong?
