Introductie:
Sommige regisseurs leggen de wereld uit. Yorgos Lanthimos legt haar open op tafel, kijkt er zwijgend naar en vraagt zich hardop af waarom we dit allemaal normaal zijn gaan vinden. Zijn films voelen vaak als een sociaal experiment waar je onvrijwillig aan meedoet. Ongemakkelijk, absurd, soms ronduit hilarisch en bijna altijd confronterend.
Lanthimos maakt cinema die schuurt. Personages praten alsof emoties een vreemde hobby zijn, relaties voelen als contracten en liefde lijkt een regelboek te volgen dat niemand volledig begrijpt. Juist daardoor blijven zijn films hangen. Ze nestelen zich ergens tussen je ribben en weigeren te vertrekken.
Bij Panda Bytes geloven wij dat dit precies het soort cinema is dat je niet alleen moet zien, maar moet onthouden. Dit zijn vier films van Yorgos Lanthimos die we nooit mogen vergeten.
1. Dogtooth (2009)
Dogtooth is de film waarmee Yorgos Lanthimos internationaal doorbrak en meteen liet zien dat hij geen interesse had in conventies. Het verhaal draait om een gezin dat volledig geïsoleerd leeft. De ouders bepalen niet alleen wat hun kinderen mogen zien, maar ook hoe woorden worden gedefinieerd, wat de buitenwereld is en wanneer je volwassen bent.
Wat deze film zo verontrustend maakt, is hoe klinisch alles wordt gepresenteerd. Er is geen dramatische muziek die waarschuwt. Geen duidelijke emotionele gids. Alles gebeurt met een bijna bureaucratische kalmte. Juist daardoor wordt de controle van de ouders angstaanjagend tastbaar.
Dogtooth is een film over macht, taal en opvoeding als vorm van manipulatie. Hoe realiteit vervormd kan worden wanneer je nooit leert twijfelen. Het is geen gemakkelijke kijkervaring, maar wel een die lang blijft doorwerken.
Kijktip: Kijk deze film zonder afleiding. Elke stilte en elk detail draagt bij aan het ongemak.
2. The Lobster (2015)
Met The Lobster maakte Lanthimos de overstap naar Engelstalige cinema zonder zijn eigenzinnigheid te verliezen. In deze dystopische wereld is single zijn verboden. Wie geen partner vindt, wordt veranderd in een dier naar keuze. Absurd? Absoluut. Maar ook pijnlijk herkenbaar.
De film gebruikt een droogkomische toon om maatschappelijke druk rondom relaties genadeloos te ontleden. Liefde wordt gereduceerd tot regels, voorwaarden en meetbare overeenkomsten. Personages zoeken niet naar verbinding, maar naar efficiëntie. Alsof gevoelens een administratieve last zijn.
Colin Farrell speelt de hoofdrol met een perfecte combinatie van emotionele leegte en stille wanhoop. De humor werkt juist omdat Lanthimos weigert te knipogen. Alles wordt bloedserieus gebracht, hoe absurd de situatie ook is.
Kijktip: Laat de symboliek op je inwerken en probeer niet alles letterlijk te nemen. De film zegt meer over ons dan over zijn eigen wereld.
3. The Killing of a Sacred Deer (2017)
Dit is wellicht Lanthimos’ meest kille en meedogenloze film. The Killing of a Sacred Deer vermengt modern suburbia met Griekse tragedie. Een chirurg wordt geconfronteerd met de gevolgen van een fout uit zijn verleden, gepresenteerd via een bijna bovennatuurlijk moreel ultimatum.
De dialogen zijn strak, emotieloos en vaak verontrustend banaal. Personages spreken over leven en dood alsof ze het weekmenu bespreken. Die afstand creëert een beklemmende sfeer waarin schuld en verantwoordelijkheid onontkoombaar worden.
De film stelt geen vragen over goed of kwaad, maar over prijs. Wat ben je bereid op te offeren om je eigen fouten te compenseren? Lanthimos dwingt de kijker om mee te denken, zonder comfort of ontsnappingsroute.
Kijktip: Verwacht geen uitleg of catharsis. Laat de film zijn werk doen en accepteer het ongemak.
4. Poor Things (2023)
Met Poor Things bereikt Lanthimos een nieuw niveau van visuele en thematische vrijheid. De film vertelt het verhaal van Bella Baxter, een vrouw die opnieuw tot leven wordt gewekt en de wereld ontdekt zonder sociale conditionering. Wat volgt is een bizarre, kleurrijke en verrassend ontroerende reis door identiteit, autonomie en verlangen.
Emma Stone levert hier een indrukwekkende prestatie waarin nieuwsgierigheid, naïviteit en zelfbeschikking samenkomen. Lanthimos gebruikt groteske decors en een bijna sprookjesachtige esthetiek om grote vragen te stellen over controle, emancipatie en wie het recht heeft om iemand te definiëren.
Ondanks alle absurditeit is Poor Things misschien wel zijn meest menselijke film. Minder cynisch, maar nog steeds scherp. Minder afstandelijk, maar even compromisloos.
Kijktip: Kijk deze film op het grootst mogelijke scherm. De visuele stijl is essentieel voor de ervaring.
Waarom Yorgos Lanthimos blijft nazinderen
Wat al deze films gemeen hebben, is Lanthimos’ fascinatie voor systemen. Gezinnen, relaties, samenlevingen. Hij onderzoekt wat er gebeurt wanneer regels belangrijker worden dan mensen en wanneer emotie iets is wat je moet leren in plaats van voelen.
Zijn films zijn geen hapklare verhalen. Ze vragen aandacht, geduld en bereidheid om ongemak toe te laten. Maar wie die moeite doet, wordt beloond met cinema die zich onderscheidt van alles wat veilig en voorspelbaar is.
Yorgos Lanthimos herinnert ons eraan dat film ook mag vervreemden. Dat het ons uit balans mag brengen. En dat juist daar soms de meest eerlijke inzichten ontstaan.
Welke Lanthimos-film heeft jou het meest geraakt of verward? En welke mogen volgens jou absoluut niet ontbreken in dit rijtje? Bij Panda Bytes praten we graag verder, ook als het een beetje ongemakkelijk wordt.
