Introductie:
Niet elk filmjaar openbaart zich meteen. 2022 was een jaar waarin meerdere grote en kleine films direct indruk maakten, maar waarvan de echte waarde zich pas later liet voelen. Films die bij een eerste kijkbeurt discussie opriepen, verdeeldheid zaaiden of simpelweg moeilijk te plaatsen waren. En juist dat maakt ze interessant om opnieuw te bekijken.
In dit artikel richten we ons op drie films uit 2022 die aantoonbaar winnen bij herziening. Niet omdat ze bij de eerste keer tekortschoten, maar omdat ze gebouwd zijn op gelaagdheid, nuance en impliciete betekenis. Bij Panda Bytes zien we dit als cinema die zijn publiek serieus neemt en niet alles voorkauwt.
Tár (2022)
Bij de eerste kijkbeurt wordt Tár vaak ervaren als een intellectueel, afstandelijk drama. De film is dialogisch zwaar, het tempo beheerst en de thematiek complex. Lydia Tár is geen personage dat uitnodigt tot sympathie en de film weigert om duidelijke morele richtlijnen aan te reiken.
Bij herziening verandert de kijkervaring aanzienlijk. Omdat je weet hoe het verhaal zich ontwikkelt, verschuift de aandacht van plot naar structuur. De film blijkt minutieus opgebouwd. Elke scène, elk gesprek en elke stilte draagt bij aan een steeds beklemmender gevoel van controle en zelfbeeld.
Wat bij een tweede kijkbeurt vooral opvalt, is hoe zorgvuldig de film speelt met perspectief. De vraag is niet of Lydia schuldig is, maar hoe macht functioneert wanneer niemand haar meer tegenspreekt. De ambiguïteit die bij een eerste kijkbeurt frustrerend kan zijn, wordt bij herziening de kern van de film.
Tár is geen film die een oordeel velt, maar een film die observeert. Juist door opnieuw te kijken, wordt duidelijk hoe scherp en consequent die observatie is.
Kijktip: let bij herziening op wie het gesprek controleert en wie zwijgt. Macht zit hier in timing en toon.
The Banshees of Inisherin (2022)
Bij de eerste kijkbeurt lijkt The Banshees of Inisherin een eenvoudig verhaal over een vriendschap die abrupt eindigt. De dialogen zijn droog, de setting idyllisch en de toon soms bijna komisch. Toch voelen veel kijkers bij afloop vooral vervreemding. Waarom escaleert dit zo?
Bij herziening krijgt de film meer diepte. Het verhaal blijkt minder te gaan over vriendschap en meer over afwijzing, eenzaamheid en existentiële angst. De absurditeit van de situatie wordt bij een tweede kijkbeurt tragischer dan komisch. De personages zijn geen karikaturen, maar mensen die niet beschikken over de emotionele taal om hun gevoelens te verwoorden.
Herziening maakt zichtbaar hoe zorgvuldig de film symboliek inzet. De herhaling, de stiltes en de ogenschijnlijk simpele gesprekken krijgen een melancholische lading. Wat eerst licht aanvoelde, blijkt zwaar. Wat grappig leek, blijkt pijnlijk.
In de context van 2022 is dit een film die pas echt landt wanneer je accepteert dat er geen rationele verklaring hoeft te zijn voor emotionele breuken.
Kijktip: kijk bij herziening minder naar wat personages zeggen en meer naar wat ze vermijden.
Aftersun (2022)
Bij de eerste kijkbeurt wordt Aftersun vaak ervaren als een ingetogen, bijna minimalistische film. Het verhaal lijkt eenvoudig: een vader en dochter op vakantie. Er is weinig conflict, weinig dialoog en geen klassieke dramatische boog.
Bij herziening openbaart zich de ware kracht van de film. Aftersun blijkt geen verhaal te vertellen, maar een herinnering te reconstrueren. De film functioneert als een mozaïek van momenten die pas achteraf betekenis krijgen. Wat bij een eerste kijkbeurt alledaags lijkt, wordt bij herziening beladen.
Herziening maakt duidelijk hoe zorgvuldig de film is opgebouwd rond perspectief. De herinneringen zijn onbetrouwbaar, fragmentarisch en emotioneel gekleurd. Kleine details, een blik, een gebaar of een afwezig moment krijgen bij een tweede kijkbeurt een verpletterende lading.
Wat Aftersun zo bijzonder maakt, is dat de film je niets vertelt, maar je iets laat voelen. En dat gevoel verdiept zich alleen maar wanneer je opnieuw kijkt.
Kijktip: kijk deze film opnieuw met aandacht voor wat de camera achterlaat. Afwezigheid is hier betekenisvol.
Waarom 2022 uitnodigt tot herziening
Deze drie films uit 2022 delen een fundamentele eigenschap. Ze weigeren onmiddellijke duidelijkheid. Ze leggen niets uit, sturen emoties niet en laten ruimte voor interpretatie. Bij een eerste kijkbeurt kan dat afstand scheppen of verwarring oproepen. Bij een tweede kijkbeurt ontstaat juist inzicht.
Herziening verandert de kijker. Verwachtingen zijn verdwenen, waardoor nuance zichtbaar wordt. Structuur wordt duidelijker, symboliek krijgt gewicht en emoties landen dieper.
2022 was een filmjaar waarin veel makers durfden te vertrouwen op subtiliteit. Niet alles hoefde gezegd te worden. Niet alles hoefde begrepen te worden. En juist daarom verdienen deze films het om opnieuw bekeken te worden.
Welke film uit 2022 werd voor jou sterker bij herziening? Dat gesprek blijft open.
