Introductie:
Dit is een review van de film The Chronology of Water, het speelfilm regiedebuut van Kristen Stewart. Wij hebben hem gezien, verwerkt, opnieuw ingeademd en zijn nu klaar om erover te praten. Spoiler: dit is geen makkelijke zit, maar wel een film die onder je huid kruipt en daar nog even blijft wonen.
Bij Panda Bytes kijken we veel films. Heel veel films. En eerlijk: vaak weten we na een week al niet meer precies wat we gezien hebben. The Chronology of Water hoort duidelijk niet in die categorie. Dit is zo’n film die je meeneemt in een hoofd dat niet chronologisch denkt, maar in golven, flitsen en schokgolven.
Waar gaat The Chronology of Water eigenlijk over
De film is gebaseerd op de memoir van Lidia Yuknavitch. Geen brave autobiografie met jaartallen in keurige volgorde, maar een explosief levensverhaal vol trauma, seks, rouw, verslaving en uiteindelijk schrijven als reddingsboei.
We volgen Lidia vanaf haar jeugd in een onveilig gezin tot aan haar volwassen leven, waarin alles tegelijk lijkt te bestaan: haar verleden, haar verlangen, haar zelfvernietiging en haar talent.
Ze groeit op met een gewelddadige, grensoverschrijdende vader en een moeder die vooral afwezig is. Zwemmen wordt haar uitweg. Het zwembad is de enige plek waar ze controle voelt, waar het lichaam een functie heeft die niet alleen pijn doet. Ze wordt topsportster in wording, maar naast het chloorwater ligt de afgrond: drugs, destructieve relaties, zelfhaat en een verdriet dat dieper zit dan elk zwembad.
En dan is er die scène waar de film mee opent: de geboorte van haar dochter, die dood ter wereld komt. Geen melodrama, maar een beeld dat zich in je geheugen brandt. Lidia onder de douche, bloed, water, tegels, stilte. Niet netjes uitgelegd, maar voelbaar in iedere seconde. Op dat moment weet je: dit wordt geen veilige vertelling.
Kristen Stewart als regisseur: geen voorzichtig debuut, maar een frontale aanval
We kennen Kristen Stewart natuurlijk vooral als actrice. Maar hier staat ze achter de camera en daar blijkt ze verrassend op haar plek. Dit is geen veilige, middelmatige eerste film om het eens uit te proberen. Dit is het soort regiedebuut dat zegt: dit is wat ik te vertellen heb, en wie het niet trekt, mag afhaken.
Stewart kiest niet voor een klassiek levensverhaal, maar voor een emotionele logica. De film is opgebouwd als een bewustzijn in stroomversnelling. Herinneringen botsen door elkaar heen. Tijd is niet lineair, maar circulair en grillig.
Ze laat niet zien wat er gebeurde in de zin van: eerst dit, toen dat. Ze toont hoe het voelt om te leven met een verleden dat steeds onaangekondigd terugkomt. De camera springt mee. Soms duwen beelden je bijna lichamelijk naar achteren, soms voelt het alsof je in een hoofd bent waar je eigenlijk niet zou mogen zijn.
Wat wij sterk vinden: Stewart vertrouwt het publiek. Ze legt niet alles uit. Ze gaat ervan uit dat je mee kunt, ook als het even ongemakkelijk wordt. En dat wordt het regelmatig.
De beeldtaal: 16 millimeter als filmisch geheugen
De film is gedraaid op 16 millimeter. Dat klinkt misschien als een detail, maar het bepaalt heel veel. Door de korrel, het licht en het lichte soort wiebelen van het beeld voelt alles alsof je naar herinneringen kijkt in plaats van naar “nu”. Alsof iemand dozen met oude filmrollen van zolder heeft gehaald en die door elkaar speelt.
Veel scènes beginnen alsof je er halverwege invalt. Er wordt gepraat, gelachen, gevochten, gezwegen, en je moet zelf maar uitvinden waar in Lidia’s leven je precies bent. Dat maakt de film intens, maar ook geloofwaardig als portret van iemand met trauma. Het verleden loopt niet netjes in de pas. Het valt binnen wanneer het wil.
Water is overal. Zwembaden, douches, baden, regen, de oceaan. Water is troost, gevaar, thuis, vijand, alles tegelijk. Soms tilt het Lidia op. Soms lijkt het haar te willen verzwelgen. Het is een terugkerende aanwezigheid, bijna een extra personage. De titel is geen mooi gevonden metafoor. Water is de manier waarop deze film denkt.
Imogen Poots als Lidia: geen slachtoffer, geen heilige, maar mens
Imogen Poots tilt de film naar een hoger niveau. Haar vertolking van Lidia is rauw, oncomfortabel en tegelijkertijd ontroerend menselijk. Ze speelt geen icoon, geen gebroken engel en geen perfect overwin verhaal. Ze speelt iemand die zichzelf steeds opnieuw probeert uit te vinden en daarin net zo vaak struikelt als vooruitkomt.
Poots laat zien hoe Lidia voortdurend heen en weer beweegt tussen zelfbescherming en zelfvernietiging. Ze duikt in seks, drugs en destructieve relaties, maar niet omdat de film een checklist van “foute keuzes” wil afwerken. Het voelt eerder als iemand die in het donker tast, op zoek naar een deur, en onderweg tegen alles stoot wat in de weg staat.
Wat sterk werkt, is dat ze tegelijk scherp en grappig kan zijn. De film is donker, maar Lidia verliest haar gevoel voor ironie niet. Ook dat is een manier van overleven. En ja, soms voelt haar humor pijnlijk herkenbaar. Wie heeft er niet ooit een grap gemaakt om iets niet te hoeven voelen.
Bijrollen die blijven hangen: Ken Kesey, de zus en de vrouwen die helen
De bijrollen zijn weinig in aantal, maar goed gekozen. Thora Birch speelt de zus van Lidia als iemand die dezelfde littekens draagt, maar anders met de pijn omgaat. Minder zichtbaar, meer op de achtergrond, maar precies daarom zo tragisch.
Er is een krachtige aanwezigheid van Kim Gordon in een kleinere rol, waarin seksualiteit niet alleen gaat over begeerte, maar ook over controle terugnemen. De scènes met haar zijn opvallend licht en speels binnen de zwaarte van het verhaal. Hier zien we hoe seks niet alleen verbonden is met trauma, maar ook met vrijheid en spel.
En dan is er Jim Belushi als schrijver en docent Ken Kesey. Het had makkelijk een gimmick kunnen worden, maar dat gebeurt niet. Hij is fysiek aftakelend, wat rommelig, vaak onder invloed, maar scherp in wat hij ziet. Hij herkent Lidia’s talent en benoemt dat hardop. Dat lijkt klein, maar in de logica van de film is het een keerpunt: iemand met autoriteit zegt dat haar verhaal de moeite waard is om opgeschreven te worden.
Seks, schaamte en het heroveren van het lichaam
Een van de moeilijkste, maar meest interessante aspecten van The Chronology of Water is de manier waarop de film seksualiteit verbeeldt. Het is expliciet, maar zelden gratuit. We zien seks als vlucht, als pijnbestrijding, als zelfdestructie, maar ook als ontdekking, plezier en spel.
De film stelt een pijnlijke vraag: wat doe je met je lichaam als je van jongs af aan hebt geleerd dat het niet van jou is. Lidia tast op allerlei manieren af waar de grens ligt tussen gebruik en misbruik, tussen controle en overgave.
Kristen Stewart kiest er bewust voor om de camera niet preuts te maken, maar ook niet simpel voyeuristisch. Het gaat niet zozeer om naaktheid, maar om de verhouding tussen Lidia en haar eigen lichaam. Pas als zij het recht opeist om zelf te bepalen hoe zij zich toont, begint er iets te verschuiven richting heling. Niet netjes opgelost, niet afgerond, maar wel voelbaar.
Schrijven als redding: van chaos naar verhaal
Uiteindelijk draait The Chronology of Water om iets heel fundamenteels: de vraag hoe je met je eigen verleden kunt leven. Lidia ontdekt dat zij haar herinneringen kan omzetten in verhalen. Dat klinkt bijna simpel, maar in de film voelt het revolutionair.
Eerst is er trauma: gebeurtenissen die haar overspoelen. Dan zijn er herinneringen: flarden die steeds terugkomen. Die herinneringen zijn gefragmenteerd, door elkaar, soms fout geplaatst in de tijd. Door te gaan schrijven, krijgt ze een begin van vorm. Die vorm leidt niet naar vergetelheid, maar naar een nieuwe manier van kijken.
Zo ontstaat er langzaam een zelfbeeld dat niet alleen slachtoffer is, maar ook maker. Zij is niet alleen degene aan wie dingen zijn overkomen. Zij wordt degene die kan formuleren wat er gebeurd is. Dat is het punt waarop overleven verandert in leven.
De film laat dat proces zien zonder het romantisch te maken. Schrijven lost niets magisch op. De pijn is er nog. Maar er is een andere verhouding tot die pijn. En dat is misschien wel de grootste stap vooruit.
Is dit een film voor iedereen
Eerlijk antwoord: nee. Dit is een film die expliciet is in thema’s als misbruik, verlies en verslaving. Wie daar gevoelig voor is, kan deze film als erg zwaar ervaren. Tegelijk is het geen film die zwelgt in ellende. Er is woede, humor, tederheid en koppige levenslust.
Voor wie houdt van duidelijke verhaallijnen, strakke oorzaak gevolgd door helder gevolg, kan de fragmentarische structuur even schakelen zijn. Maar als je open staat voor cinema die meer werkt als een emotionele ervaring dan als een chronologisch verhaal, dan is dit een bijzondere rit.
Bij Panda Bytes zijn wij blij dat er nog regiedebuten worden gemaakt die niet zijn ontworpen in een spreadsheet, maar in een hart dat duidelijk wat heeft meegemaakt.
Ons oordeel over The Chronology of Water
The Chronology of Water is een intens, eerlijk en vaak confronterend regiedebuut. Kristen Stewart laat zien dat zij als regisseur durft te kiezen. Voor ongemak, voor rauwheid, voor lichamelijkheid, maar ook voor kleine momenten van zachtheid en humor.
Imogen Poots draagt de film met een spel dat nergens veilig wordt, en juist daardoor geloofwaardig blijft. De beeldtaal met 16 millimeter, het steeds terugkerende water en de slim gekozen bijrollen maken het geheel af.
Kort samengevat
Dit is een film die je eerder ervaart dan volgt
De thema’s zijn zwaar, maar niet uitbuitend in beeld gebracht
Schrijven als overlevingsstrategie wordt op een indrukwekkende manier voelbaar gemaakt
Niet voor wie een luchtige avond zoekt, wel voor wie openstaat voor cinema die blijft nazinderen
Praat mee
Wij zijn vooral benieuwd naar jullie ervaringen met dit soort films.
Kun je een film waarderen die niet netjes chronologisch vertelt, maar vanuit gevoel werkt
Hoe ver mag een regisseur gaan in het tonen van trauma
Wat is het regiedebuut van de afgelopen jaren dat jij nog steeds niet bent vergeten
Laat het ons weten in de reacties. Dan duiken wij samen met jullie verder in de diepe wateren van film, herinnering en alles daartussen.
