Introductie:
Sherlock Holmes blijft een van de meest flexibele personages uit de popcultuur. Zet hem in het Victoriaanse Londen en hij werkt. Verplaats hem naar het moderne Londen met smartphones en taxi’s en hij werkt nog steeds. Geef hem een Amerikaanse Watson, een jongere zus, een ouder lichaam of een compleet nieuwe toon en de kern blijft overeind: een briljant brein dat de wereld leest alsof iedereen per ongeluk zijn geheimen op tafel heeft laten liggen.
De afgelopen twintig jaar kregen we veel Sherlock Holmes films, series en spin-offs. Sommige bleven dicht bij Arthur Conan Doyle, andere gebruikten Holmes vooral als startpunt voor iets nieuws. Bij Panda Bytes zetten we de beste en opvallendste titels op een rij. Kort, duidelijk en met onze favorieten erbij.
Sherlock 2010 tot 2017
Ons oordeel: de beste moderne Sherlock-serie
Als één titel Sherlock Holmes opnieuw hip maakte voor een groot publiek, dan is het Sherlock. Benedict Cumberbatch speelt Holmes als een geniaal, irritant en razendsnel denkend brein in een lange jas. Martin Freeman geeft John Watson precies de juiste mix van droogte, frustratie en loyaliteit.
De grote vondst is de moderne setting. Sms’jes verschijnen in beeld, klassieke zaken worden slim vertaald naar het heden en Sherlocks denkproces krijgt een visuele vorm. Vooral de eerste seizoenen zijn sterk. A Study in Pink, A Scandal in Belgravia en The Reichenbach Fall lieten zien hoe spannend en stijlvol een moderne Holmes kon zijn.
Niet alles blijft even goed. De latere afleveringen worden soms te groot en te verliefd op hun eigen mysterie. Toch blijft Sherlock de moderne standaard.
Beste onderdeel: Cumberbatch en Freeman als Holmes en Watson.
Zwak punt: de latere seizoenen willen soms te veel.
Panda Bytes keuze: beste Sherlock serie van de afgelopen twintig jaar.
Elementary 2012 tot 2019
Ons oordeel: de meest onderschatte Sherlock-spin-off
Elementary werd in het begin vaak gezien als de Amerikaanse versie van Sherlock, maar dat doet de serie tekort. Jonny Lee Miller speelt Sherlock Holmes als een briljante, beschadigde man die in New York samenwerkt met de politie. Lucy Liu speelt Joan Watson, en dat blijkt de grote kracht van de serie.
Watson is hier geen simpele sidekick. Ze groeit uit tot een volwaardige detective en krijgt een eigen ontwikkeling. Daardoor voelt de band tussen Holmes en Watson oprecht verdiend. De serie neemt de tijd voor verslaving, herstel, vertrouwen en vriendschap.
Niet iedere zaak is even memorabel, maar de personages houden de serie overeind. Juist door de lange looptijd krijgt Elementary iets wat veel korte Sherlock adaptaties missen: ademruimte.
Beste onderdeel: Lucy Liu als Joan Watson.
Zwak punt: sommige losse zaken voelen standaard.
Panda Bytes-keuze: beste Sherlock spin-off.
Sherlock Holmes 2009
Ons oordeel: de leukste Sherlock-bioscoopfilm
Guy Ritchie maakte van Sherlock Holmes een energieke avonturenheld zonder zijn intelligentie helemaal kwijt te raken. Robert Downey Jr. speelt Holmes als een rommelige, nerveuze en briljante provocateur. Jude Law is een stevige Watson die niet alleen achter Holmes aanloopt, maar hem ook regelmatig terug op aarde zet.
De film is stijlvol, vuil, snel en vol actie. Londen voelt als een gevaarlijke speeltuin vol geheime plannen en duistere genootschappen. De scènes waarin Holmes een gevecht vooraf in zijn hoofd analyseert, zijn nog steeds een slimme manier om zijn denkproces zichtbaar te maken.
Het mysterie zelf is niet het sterkste onderdeel, maar de chemie tussen Downey Jr. en Law maakt veel goed.
Beste onderdeel: de dynamiek tussen Holmes en Watson.
Zwak punt: het verhaal is minder sterk dan de stijl.
Panda Bytes-keuze: beste Sherlock-film voor een popcorn avond.
Sherlock Holmes: A Game of Shadows 2011
Ons oordeel: groter, drukker en nog steeds vermakelijk
Het vervolg gaat groter dan de eerste film. Meer actie, meer locaties en vooral meer Moriarty. Jared Harris speelt professor Moriarty als een kalme, slimme en gevaarlijke tegenstander. Dat geeft de film een duidelijke dreiging.
Opnieuw werkt vooral de relatie tussen Holmes en Watson. Hun vriendschap voelt als een voortdurende ruzie waar ze allebei niet zonder kunnen. Dat geeft de film humor en energie.
Toch is A Game of Shadows minder fris dan zijn voorganger. Soms voelt het meer als actie-avontuur dan als echte detectivefilm. Maar als Holmes versus Moriarty verhaal blijft hij leuk.
Beste onderdeel: Jared Harris als Moriarty.
Zwak punt: soms te veel actie en te weinig speurwerk.
Panda Bytes-keuze: beste Holmes versus Moriarty film.
Mr. Holmes 2015
Ons oordeel: de meest menselijke Sherlock-film
Mr. Holmes is een totaal andere Sherlock-film. Geen snelle montage, geen grote actie, geen schreeuwende schurk. Ian McKellen speelt een oude Sherlock Holmes die terugkijkt op zijn leven en merkt dat zijn geheugen hem langzaam in de steek laat.
Dat maakt de film klein, rustig en melancholisch. Hier draait het niet om de briljante detective die iedereen te slim af is, maar om de man achter de legende. Wat blijft er over van Sherlock Holmes als zijn grootste wapen, zijn geest, begint te haperen?
Voor wie vooral avontuur zoekt, is dit misschien te traag. Maar wie een volwassen en kwetsbare versie van Holmes wil zien, krijgt hier iets bijzonders.
Beste onderdeel: Ian McKellen als oudere Holmes.
Zwak punt: bewust rustig tempo.
Panda Bytes-keuze: beste ingetogen Sherlock film.
Enola Holmes 2020
Ons oordeel: frisse jonge spin-off
Enola Holmes zet niet Sherlock, maar zijn jongere zus centraal. Millie Bobby Brown speelt Enola als slim, eigenwijs en energiek. Ze praat rechtstreeks tegen de kijker en geeft de film een speelse toon.
Henry Cavill speelt Sherlock rustiger dan veel andere acteurs. Hij is afstandelijk, maar niet koud. Dat past goed, want dit is niet zijn verhaal. Hij is onderdeel van Enola’s wereld, niet andersom.
De film is vrolijk, toegankelijk en duidelijk bedoeld voor een jonger publiek, maar ook voor oudere kijkers is er genoeg charme. Het mysterie is niet briljant, maar Enola zelf draagt de film.
Beste onderdeel: Millie Bobby Brown als Enola.
Zwak punt: de zaak is minder sterk dan het hoofdpersonage.
Panda Bytes-keuze: leukste jonge Sherlock spin-off.
Enola Holmes 2 2022
Ons oordeel: beter dan de eerste
Enola Holmes 2 is sterker dan deel één. De film heeft meer vertrouwen, een betere zaak en een interessantere maatschappelijke laag. Enola probeert haar eigen detectivebureau draaiende te houden en raakt betrokken bij een zaak rond verdwenen meisjes en arbeidsomstandigheden.
De film werkt omdat Enola meer moet samenwerken. Ze blijft koppig en zelfstandig, maar leert dat slim zijn niet betekent dat je alles alleen hoeft te doen. Ook Sherlock krijgt iets meer ruimte, zonder de film over te nemen.
Dit is de Enola film waarin de formule het beste werkt.
Beste onderdeel: betere balans tussen avontuur, humor en thema.
Zwak punt: soms nog steeds wat druk.
Panda Bytes-keuze: beste Enola Holmes film.
Miss Sherlock 2018
Ons oordeel: de interessantste internationale variant
Miss Sherlock is een Japanse interpretatie van Sherlock Holmes en Watson, met vrouwelijke versies van beide personages. De serie speelt zich af in modern Tokio en geeft het bekende detectiveconcept een andere sfeer.
De setting voelt fris en de dynamiek tussen de hoofdpersonen is anders dan in de Britse en Amerikaanse versies. Niet iedere zaak is even sterk, maar als variant binnen het Holmes-universum is dit absoluut interessant.
Voor wie na Sherlock en Elementary iets anders wil, is Miss Sherlock een fijne ontdekking.
Beste onderdeel: de Japanse setting en vrouwelijke Holmes Watson dynamiek.
Zwak punt: minder iconisch dan de bekendere versies.
Panda Bytes-keuze: beste internationale Sherlock variant.
The Irregulars 2021
Ons oordeel: leuke poging, wisselend resultaat
The Irregulars kiest een andere hoek. De serie volgt een groep jongeren die zaken oplost in de schaduw van Baker Street. Sherlock en Watson spelen wel een rol, maar staan niet centraal.
De serie mengt detectivewerk met bovennatuurlijke elementen. Dat geeft de wereld een duistere en jonge energie. Het idee is leuk, maar de uitvoering wisselt. Soms heeft de serie sfeer, soms voelt het alsof Sherlock vooral als bekende naam wordt gebruikt.
Toch is dit een spin-off die iets anders probeert, en dat verdient punten.
Beste onderdeel: de jonge speurders en de donkere sfeer.
Zwak punt: Sherlock zelf is minder sterk uitgewerkt.
Panda Bytes-keuze: aardig voor wie een bovennatuurlijke Holmes spin-off zoekt.
Holmes & Watson 2018
Ons oordeel: de zwakste titel in dit overzicht
Op papier had Holmes & Watson grappig kunnen zijn. Will Ferrell als Sherlock Holmes en John C. Reilly als Watson klinkt als een recept voor melige parodie. Helaas werkt de film bijna nergens.
De grappen voelen flauw, de personages worden platte karikaturen en het tempo is rommelig. Sherlock Holmes mag best belachelijk worden gemaakt, maar dan moeten de grappen scherp zijn. Hier blijft het vooral lawaai.
Voor completisten misschien een curiositeit, voor de meeste kijkers gewoon overslaan.
Beste onderdeel: het basisidee had potentie.
Zwak punt: bijna de hele uitvoering.
Panda Bytes-keuze: overslaan.
Onze top 10
1. Sherlock
De beste moderne Sherlock. Stijlvol, snel en gedragen door een ijzersterk duo.
2. Elementary
De meest onderschatte versie, met Lucy Liu als een van de beste Watsons ooit.
3. Sherlock Holmes
De leukste bioscoopfilm, vol actie, humor en sterke chemie.
4. Enola Holmes 2
De beste Enola-film, met meer inhoud en betere balans dan deel één.
5. Mr. Holmes
De meest ontroerende en menselijke Sherlock-film.
6. Sherlock Holmes: A Game of Shadows
Een druk maar vermakelijk gevecht tussen Holmes en Moriarty.
7. Enola Holmes
Fris, jong en charmant.
8. Miss Sherlock
Een interessante internationale variant met een fijne eigen sfeer.
9. The Irregulars
Niet volledig geslaagd, maar wel een originele spin-off.
10. Holmes & Watson
Alleen kijken als je echt alles rond Sherlock wilt zien.
De beste Sherlock Holmes-serie
Voor ons blijft Sherlock de beste serie van de afgelopen twintig jaar. De serie had stijl, lef, snelheid en een hoofdduo dat meteen iconisch voelde. Niet iedere aflevering is perfect, maar de impact is enorm.
Toch verdient Elementary veel meer liefde. Die serie is minder flitsend, maar bouwt rustig aan een sterke band tussen Holmes en Watson. Vooral Joan Watson maakt de serie bijzonder.
De beste Sherlock Holmes-film
Als we alleen naar films kijken, kiezen we voor Sherlock Holmes uit 2009. Niet de meest trouwe versie, maar wel de leukste bioscoopervaring. Robert Downey Jr. en Jude Law geven Holmes en Watson precies genoeg gekibbel, charme en actie.
Wie liever een rustige, volwassen film wil, moet Mr. Holmes kijken. Dat is een totaal andere ervaring, maar wel een prachtige.
Eindconclusie
Sherlock Holmes blijft sterk omdat hij telkens kan veranderen. Hij kan modern, klassiek, Amerikaans, Japans, jong, oud, serieus of speels zijn. Zolang er een briljant brein is, een zaak die kraakt en een Watson die hem menselijk houdt, blijft het werken.
Voor Panda Bytes is de winnaar duidelijk. Sherlock is de beste serie, Sherlock Holmes uit 2009 de beste popcorn film en Elementary de sterkste spin-off. Maar de mooiste verrassing is misschien dat Holmes na al die jaren nog steeds niet uitgespeurd is.
