Introductie:
Sommige films herken je met je ogen dicht. Een dreigende mars, een uitbundige soulklassieker of een paar onheilspellende pianotonen zijn genoeg. Je ziet meteen een personage voor je, herinnert je een complete scène of krijgt spontaan zin om de film opnieuw te kijken. Goede filmmuziek blijft soms langer hangen dan het verhaal waarvoor ze werd gemaakt.
Bij Panda Bytes geven we die muziek een eigen podium. In deze reeks kiezen we ieder jaar vijf films waarvan de soundtrack een extra luisterbeurt verdient. Van speciaal gecomponeerde orkestmuziek tot films vol bestaande nummers: alles mag meedoen, zolang beeld en geluid elkaar versterken.
We beginnen in 1980. Een jaar waarin ruimteschepen, ambitieuze studenten, mistbanken en twee mannen met zonnebrillen bijzonder goed klonken. Dit zijn onze vijf favorieten.
5. The Fog: muziek die je de gordijnen laat sluiten
Bij filmmuziek denk je misschien eerst aan grootse melodieën. John Carpenter laat met The Fog horen hoeveel je kunt bereiken door het juist klein te houden. Zijn muziek schuifelt de kamer binnen voordat je doorhebt dat er iets mis is.
De horrorfilm draait om een kustplaatsje waar een mysterieuze mist iets onaangenaams meevoert. Carpenter, die zowel regisseerde als de muziek componeerde en uitvoerde, geeft die dreiging een eigen geluid. Terugkerende pianotonen en donkere synthesizer klanken houden je voortdurend op scherp. De muziek heeft geen haast. Datgene wat uit de mist komt kennelijk ook niet.
Het knappe is dat de soundtrack je laat luisteren naar wat er mogelijk gaat gebeuren. Een paar eenvoudige noten zijn genoeg om een lege straat of een donkere gang verdacht te maken. Daardoor hoef je niet voortdurend iets angstaanjagends te zien om toch ongemakkelijk op de bank te zitten.
Luister bijvoorbeeld naar het hoofdthema. De herhaling maakt iedere volgende noot net iets dreigender. Alsof iemand steeds opnieuw controleert of je achterdeur wel afgesloten is.
Voor ons verdient The Fog een plek omdat de muziek zoveel sfeer oproept met relatief weinig middelen. Prima luistermateriaal voor een donkere herfstavond. Misschien wel even de vuilnis buitenzetten voordat je op play drukt.
Luistertip: Main Title Theme.
4. Flash Gordon: Queen zet de ruimte op maximaal volume
Sommige films vragen om een bescheiden muzikale begeleiding. Flash Gordon vraagt om Queen, een stopcontact en toestemming om alles open te draaien.
Deze kleurrijke sciencefiction film zit vol glimmende kostuums, theatrale schurken en beelden die eruitzien alsof een stripboek tot leven is gekomen. Queen past daar wonderwel bij. De band benadert het avontuur met dezelfde overtuiging waarmee hij een stadion zou bespelen.
De soundtrack combineert synthesizers, gitaren, zang en filmfragmenten. Daarnaast levert Howard Blake een orkestrale bijdrage aan de muzikale wereld van de film. Samen zorgt dat voor een geluid dat precies past bij een avontuur waarin bescheidenheid nergens op het boodschappenlijstje stond.
Het bekendste visitekaartje is natuurlijk Flash’s Theme. Dat nummer maakt van de naam van de held bijna een instrument. Je hoeft nauwelijks iets over het verhaal te weten om te begrijpen dat hier iemand met veel bombarie het universum komt redden.
Als los album is dit een vreemde eend: verwacht geen gewone verzameling afgeronde Queen-singles. De korte stukken en dialogen trekken je steeds terug het verhaal in. Juist die eigenaardigheid maakt het aantrekkelijk.
Je hoort een band die plezier beleeft aan een filmwereld waarin werkelijk niets te overdreven lijkt. En eerlijk: soms wil je gewoon dat je filmmuziek een cape draagt.
Luistertip: Flash’s Theme en The Hero.
3. Fame: de soundtrack van groot dromen en hard oefenen
Voordat je bij Fame aan de televisieserie, beenwarmers of een musicalproductie denkt: in 1980 was er de film van Alan Parker. Daarin volgen we jonge talenten op een New Yorkse school voor podiumkunsten. Ze willen zingen, dansen en acteren, maar moeten ook leren omgaan met onzekerheid en teleurstelling.
De muziek maakt die ambities voelbaar. Het titelnummer, gezongen door Irene Cara, heeft de energie van iemand die zeker weet dat de wereld ooit zijn naam zal kennen. Het is uitbundig en aanstekelijk, met precies genoeg bravoure om je eigen bescheiden danskunsten tijdelijk te overschatten.
Daartegenover staat Out Here on My Own. Ook daarin hoor je Cara, maar nu krijgt kwetsbaarheid de ruimte. Achter de grote dromen zit iemand die zich afvraagt of het allemaal wel gaat lukken.
Die afwisseling geeft de soundtrack zijn karakter. Het ene moment spat het zelfvertrouwen uit de speakers, het volgende moment hoor je hoe eenzaam ambitie kan zijn. Daardoor blijft de muziek ook boeien wanneer je weinig hebt met dansende studenten.
Michael Gore won voor Fame de Oscar voor de originele filmmuziek. Ook het titelnummer werd bekroond. Verdiende erkenning, maar het mooiste bewijs hoor je zelf: deze soundtrack kan je binnen een paar nummers van onoverwinnelijk naar behoorlijk stil krijgen.
Luistertip: Fame en Out Here on My Own, direct achter elkaar.
2. The Blues Brothers: een film met een onweerstaanbare groove
Een goede reden om The Blues Brothers opnieuw te kijken? De muziek. Nog een goede reden? De muziek, maar dan harder.
John Belushi en Dan Aykroyd vormen als Jake en Elwood het middelpunt van een komedie waarin een muzikale missie steeds verder ontspoort. De droge humor en chaotische achtervolgingen zijn vermakelijk, maar zodra er wordt gezongen, krijgt de film een andere kracht.
Dat is ook niet vreemd met namen als Aretha Franklin, Ray Charles, James Brown en Cab Calloway. Hun aanwezigheid maakt de film tot een uitbundige ontmoeting met soul, blues, gospel en rhythm-and-blues.
Aretha Franklins Think is het moment waarop een alledaagse omgeving ineens een podium wordt. Haar uitstraling is zo krachtig dat de hoofdpersonen eventjes bijzaak lijken. Bij Ray Charles’ Shake a Tail Feather wordt stilstaan vervolgens een bewuste inspanning.
Wat deze film voor ons zo bijzonder maakt, is hoe vanzelfsprekend de optredens bij zijn wereld horen. Je wacht er met plezier op dat het verhaal weer plaatsmaakt voor een nummer. De muziek geeft de film zijn hart, zijn ritme en een groot deel van zijn persoonlijkheid.
Ook zonder rondvliegende politieauto’s blijft dit muziek waarvan je humeur opknapt. Zet de soundtrack op tijdens het koken en zelfs de afwas krijgt enige show waarde.
Luistertip: Think en Shake a Tail Feather.
1. The Empire Strikes Back: John Williams laat een sterrenstelsel voelen
Onze eerste plaats gaat naar een soundtrack die avontuur, dreiging en romantiek met indrukwekkend gemak samenbrengt. Met The Empire Strikes Back geeft John Williams de wereld van Star Wars extra emotionele diepte.
Het bekendste nieuwe thema is The Imperial March. Die strakke mars heeft zoveel karakter dat je bijna automatisch Darth Vader voor je ziet. Zelfs zonder helm, cape of zware ademhaling is zijn aanwezigheid voelbaar.
Maar de kracht van deze soundtrack zit ook in de afwisseling. Yoda’s Theme klinkt warm en verwonderd. Han Solo and the Princess geeft de romantiek ruimte. En bij The Asteroid Field hoor je beweging in bijna iedere muzikale wending.
Williams schakelt tussen die verschillende emoties zonder dat het geheel uit elkaar valt. De muziek kan imposant zijn, vervolgens teder worden en even later met volle vaart een achtervolging induiken. Daardoor krijgen zowel de spectaculaire scènes als de kleinere momenten extra betekenis.
Bij Panda Bytes kiezen we deze soundtrack als winnaar omdat er zoveel in te ontdekken blijft. Ook wanneer je de beroemde thema’s al kunt meeneuriën, verdienen de overgangen en rustigere passages aandacht.
Luister eens zonder ondertussen iets anders te doen. Je merkt hoeveel verhaal er al in de muziek zit, zelfs wanneer het scherm uitstaat.
Luistertip: The Imperial March, Yoda’s Theme en The Asteroid Field.
En de naald mag weer van de plaat
Vijf films, vijf totaal verschillende manieren waarop muziek een film onvergetelijk kan maken. Van de dreigende synthesizers van The Fog en de uitbundige rock van Flash Gordon tot de soul van The Blues Brothers. En dan hebben we natuurlijk nog Fame, dat je binnen een paar minuten laat dansen én twijfelen aan je eigen zangtalent.
Maar voor ons steekt The Empire Strikes Back er uiteindelijk nét bovenuit. John Williams maakte niet zomaar muziek voor een paar beroemde scènes; hij gaf personages, plaatsen en emoties een eigen muzikaal leven. Meer dan veertig jaar later zijn een paar noten nog altijd genoeg om je rechtstreeks naar dat sterrenstelsel ver, ver weg te sturen.
En daarmee zit 1980 erop. De platenspeler mag even afkoelen, maar niet te lang. Want de jaren tachtig zijn pas net begonnen en er liggen nog heel wat legendarische filmsoundtracks op ons te wachten.
De volgende halte is 1981. Welke soundtrack daar op nummer één eindigt? Daar komen we binnenkort bij Panda Bytes achter.
Tot die tijd hebben wij nog maar één vraag: welke filmsoundtrack uit 1980 staat bij jou nog steeds regelmatig aan?
Lees ookDe 5 populairste films van deze week volgens IMDb: Project Hail Mary blijft maar scorenOnderwerpen
Nieuw Deze WeekMeer uit Nieuw Deze Week
Alles uit Nieuw Deze Week
Nieuw Deze WeekDe 5 populairste series van deze week volgens IMDb: The Gentlemen houdt iedereen in zijn greep
Nieuw Deze Week3 Steam Deck deals van deze week: Dying Light, Dune en Griftlands flink goedkoper
Nieuw Deze Week5 nieuwe games van volgende week: Silent Hill, Control en EA Sports FC maken er een topweek van
Nog lang niet uitgelezen?
Elke dag nieuwe artikelen over films, series, games en tech. Met een humoristische twist, maar altijd eerlijk.
