Introductie:
Hiroshi Teshigahara is misschien geen naam die bij iedere filmkijker meteen een belletje doet rinkelen, maar wie eenmaal in zijn werk stapt, vergeet hem niet snel. Zijn films voelen als dromen die zijn uitgedroogd in de zon. Vreemd, tactiel, filosofisch en vaak beklemmend. Teshigahara was niet alleen regisseur, maar ook kunstenaar, en dat zie je aan alles. Bij hem is cinema niet alleen verhaal, maar textuur, ruimte, huid, zand, steen en stilte.
Zijn bekendste samenwerkingen met schrijver Kobo Abe behoren tot de meest eigenzinnige films van de Japanse cinema. Ze draaien om identiteit, vervreemding en mensen die letterlijk of figuurlijk vast komen te zitten. Dit zijn vier films die we nooit mogen vergeten.
1. Pitfall (1962)
Regisseur: Hiroshi Teshigahara
Pitfall is een spookverhaal, sociaal drama en mysterie in één. De film volgt een rondtrekkende mijnwerker die terechtkomt in een verlaten landschap vol dreiging, armoede en geweld. Wanneer de dood binnendringt, wordt het verhaal vreemder en abstracter. Geesten kijken toe, levenden begrijpen weinig en de wereld lijkt moreel ontwricht.
Teshigahara gebruikt het bovennatuurlijke niet voor simpele horror. Hij maakt er een manier van om naar sociale uitbuiting en menselijke onverschilligheid te kijken. De leegte van het landschap voelt bijna net zo belangrijk als de personages. Alles is kaal, hard en verontrustend.
Wat Pitfall zo fascinerend maakt, is dat de film nooit helemaal uitlegbaar wil worden. Hij zweeft tussen misdaad, nachtmerrie en aanklacht. Dat kan ongemakkelijk zijn, maar ook hypnotiserend.
Kijktip: Kijk deze niet met de verwachting van een klassieke thriller. Laat de vreemde sfeer toe en zie het als een nachtmerrie over arbeid, dood en machteloosheid.
2. Woman in the Dunes (1964)
Regisseur: Hiroshi Teshigahara
Woman in the Dunes is Teshigahara’s meesterwerk en een van de grote existentiële films uit de wereldcinema. Een insecten verzamelaar komt terecht in een afgelegen zandgemeenschap en wordt opgesloten in een kuil bij een vrouw die elke nacht zand moet scheppen om haar huis bewoonbaar te houden. Simpel gezegd: hij kan niet weg. Minder simpel gezegd: niemand van ons kan echt weg.
De film is lichamelijk. Je voelt het zand bijna tussen je tanden. Zand kruipt over huid, in huizen, in verlangens en in gedachten. Wat begint als gevangenschap, verandert langzaam in een meditatief en verontrustend onderzoek naar routine, vrijheid, seksualiteit en betekenis. De man wil ontsnappen, maar de film vraagt steeds ongemakkelijker: ontsnappen naar wat?
Teshigahara filmt zand alsof het leeft. Het is vijand, omgeving en lot tegelijk. Daardoor blijft Woman in the Dunes niet alleen in je hoofd hangen, maar bijna op je huid.
Kijktip: Kijk deze op een rustig moment. De film werkt langzaam, maar als hij je eenmaal heeft, laat hij niet snel los.
3. The Face of Another (1966)
Lees ookTerugspoelen en herontdekken: 5 films van Taylor Russell die je opnieuw moet kijkenRegisseur: Hiroshi Teshigahara
In The Face of Another raakt een man zwaar verminkt en krijgt hij een kunstmatig masker. Dat nieuwe gezicht geeft hem de mogelijkheid om opnieuw door de wereld te bewegen, maar opent ook een diepe crisis rond identiteit. Wie ben je nog wanneer je uiterlijk verandert? Draag je een masker, of was je oude gezicht ook al een masker?
De film is koel, intellectueel en visueel indrukwekkend. Teshigahara maakt van het gezicht een filosofisch slagveld. De hoofdpersoon wil vrijheid door een nieuw uiterlijk, maar raakt juist verder vervreemd van zichzelf en anderen. De film voelt soms als sciencefiction zonder machines, horror zonder monsters en drama zonder eenvoudige emotionele uitweg.
Wat The Face of Another bijzonder maakt, is hoe modern hij blijft. In een tijd van digitale avatars, filters en zorgvuldig gebouwde publieke identiteiten voelt de vraag van de film alleen maar urgenter.
Kijktip: Let op spiegels, glas en reflecties. De film gebruikt oppervlakken om te laten zien hoe wankel identiteit eigenlijk is.
4. Antonio Gaudí (1984)
Met Antonio Gaudí maakte Teshigahara een documentaire zonder traditionele talking heads of uitlegdrift. De film verkent het werk van de Catalaanse architect Antoni Gaudí vooral via beelden. Gebouwen, vormen, licht, steen, patronen en organische structuren krijgen de ruimte om zelf te spreken.
Dat past perfect bij Teshigahara. Hij was altijd al geïnteresseerd in ruimte en textuur, en Gaudí’s architectuur lijkt bijna gemaakt voor zijn blik. De film voelt niet als een les, maar als een wandeling door een geest. We kijken naar gebouwen die groeien alsof ze natuurlijke organismen zijn. Kerken, gevels en details worden geen objecten, maar ervaringen.
Antonio Gaudí laat zien dat Teshigahara ook zonder fictieverhaal kon betoveren. Hij kijkt naar architectuur zoals hij naar zand, huid en maskers keek: als iets dat de mens vormt en weerspiegelt.
Kijktip: Kijk deze als visueel essay. Verwacht geen klassieke biografie, maar een bijna meditatieve ontmoeting met vorm en ruimte.
Waarom Hiroshi Teshigahara nooit vergeten mag worden
Teshigahara maakte cinema die je niet alleen volgt, maar ondergaat. Zijn films zijn niet altijd makkelijk, maar wel uniek. Ze vragen wat identiteit betekent, hoe ruimte ons gevangen kan houden en hoe het lichaam reageert op systemen die groter zijn dan wijzelf.
In zijn beste werk wordt omgeving lot. Een zandkuil, een masker, een leeg landschap of een gebouw is nooit zomaar decor. Het zijn krachten die mensen veranderen. Daarom voelt zijn cinema nog steeds radicaal. Teshigahara herinnert ons eraan dat film niet alleen een verhaal hoeft te vertellen. Film kan ook voelen als zand op je huid, als een gezicht dat niet meer van jou is, als stilte die langzaam begint te spreken.
Onderwerpen
Film NieuwsMeer uit Film Nieuws
Alles uit Film Nieuws
Films & SeriesNieuw op de kleinere streamingdiensten deze week: Supergirl vliegt naar huis, Toy Story 5 landt op de bank en Al Pacino duikt weer de onderwereld in
Films & SeriesNieuw op Apple TV+ deze week: Ted Lasso zoekt talent en een basketbal machine krijgt zijn eigen documentaire
Film NieuwsTwee knallers en twee floppers: Peter Dinklage
Nog lang niet uitgelezen?
Elke dag nieuwe artikelen over films, series, games en tech. Met een humoristische twist, maar altijd eerlijk.
