Introductie:
Sterk, gelaagd en altijd overtuigend. Yahya Abdul-Mateen II is zo’n acteur die zelfs in grote spektakel films iets menselijks weet te vinden. Hij kan intimiderend zijn zonder karikatuur te worden, kwetsbaar zonder slap te ogen en stijlvol zonder dat het voelt alsof hij alleen maar cool staat te wezen voor de poster. Dat is een zeldzame combinatie. Hollywood heeft veel acteurs die indruk maken met aanwezigheid, maar Abdul-Mateen II heeft iets extra’s: hij lijkt altijd te denken achter zijn ogen.
Voor veel kijkers brak hij echt door als Black Manta in Aquaman, maar wie beter kijkt, ziet een carrière die veel interessanter is dan alleen superhelden cinema. Hij duikt op in horror, rechtbank drama, sociale thrillers, actieknallers en blockbusters met filosofische pretenties. Soms draagt hij de film, soms speelt hij een ondersteunende rol, maar zelden voelt hij als opvulling. Zelfs wanneer het script hem minder ruimte geeft dan hij verdient, maakt hij van zijn scènes iets dat blijft hangen.
In deze editie van Terugspoelen en herontdekken zetten we vijf films met Yahya Abdul-Mateen II centraal die je opnieuw moet kijken. Niet alleen omdat ze vermakelijk zijn, maar omdat ze samen laten zien hoe breed zijn talent inmiddels is. Van politieke woede tot bovennatuurlijke horror, van superhelden wraak tot ambulance chaos met hartslag problemen. Dit zijn vijf films waarin hij telkens iets anders laat zien.
1. Aquaman (2018)
In Aquaman speelt Yahya Abdul-Mateen II de rol van David Kane, beter bekend als Black Manta. Op papier is hij de klassieke stripboek schurk: groot masker, felle ogen, wraakmissie en een kostuum dat eruitziet alsof iemand een diepzeeduiker, een laserkanon en een jeugdtrauma in één ontwerp heeft geperst. Toch maakt Abdul-Mateen II meer van Black Manta dan alleen een visueel opvallende tegenstander. Hij geeft David Kane een duidelijke emotionele motor. Deze man is boos, gekwetst en vastbesloten om Arthur Curry te laten boeten.
Wat de rol interessant maakt, is dat zijn wraak niet uit het niets komt. David Kane verliest zijn vader tijdens een confrontatie met Aquaman en dat verlies vormt de kern van zijn haat. De film is natuurlijk vooral een kleurrijk onderwater spektakel vol koninkrijken, monsters en Jason Momoa die eruitziet alsof hij zelfs een belasting controle met een glimlach zou doorstaan, maar Abdul-Mateen II brengt een scherpere rand mee. Wanneer Black Manta in beeld komt, verandert de toon. Zijn scènes hebben meer focus, meer dreiging en meer persoonlijke inzet.
Bij een tweede kijkbeurt valt vooral op hoe efficiënt hij zijn rol neerzet. Hij krijgt niet eindeloos veel schermtijd, maar gebruikt bijna elke scène om David Kane meer lading te geven. Zijn lichaamstaal is strak, zijn woede gericht en zijn aanwezigheid groot genoeg om tussen alle visuele chaos overeind te blijven. Dat is knap, want Aquaman is geen film die snel fluistert. Deze film schreeuwt in neon, bubbels en zeemonsters.
Kijktip: let bij het opnieuw kijken vooral op hoe Abdul-Mateen II zijn woede doseert. Black Manta is theatraal in uiterlijk, maar zijn motivatie wordt juist vrij nuchter en menselijk gespeeld.
2. Us (2019)
In Us van Jordan Peele heeft Yahya Abdul-Mateen II geen hoofdrol, maar zijn aanwezigheid past perfect in de vreemde, ongemakkelijke sfeer van de film. Hij speelt Russel Thomas, de vader van Adelaide in flashbacks, en later ook Weyland binnen de dubbele wereld van de Tethered. Het is een kleinere rol, maar in een film als Us tellen juist de details. Alles voelt geladen, niets is volledig toevallig en elk gezicht lijkt iets te verbergen.
Us is een film over dubbelgangers, sociale ongelijkheid, verdrongen angst en het griezelige idee dat onze veilige werkelijkheid misschien gebouwd is op iets dat we liever niet zien. Abdul-Mateen II past daar goed in omdat hij een rustige, aardende aanwezigheid heeft. In de flashbacks vertegenwoordigt hij iets normaals, iets beschermends, iets dat bijdraagt aan het contrast met de nachtmerrie die zich later ontvouwt. Juist doordat zijn rol niet groot en nadrukkelijk is, helpt hij de wereld van de film geloofwaardig te maken.
Bij herziening wordt duidelijk hoe goed Jordan Peele acteurs inzet als bouwstenen voor sfeer. Abdul-Mateen II hoeft hier niet te domineren. Hij hoeft geen grote speech, geen opvallende actie en geen emotionele uitbarsting te hebben. Zijn waarde zit in het feit dat hij meteen als echt persoon aanvoelt. Dat maakt de horror sterker, want Us werkt het best wanneer de gewone wereld net geloofwaardig genoeg is voordat alles scheef trekt.
Kijktip: kijk Us opnieuw met aandacht voor de flashbacks. Let op hoe kleine momenten, blikken en familiedynamiek later meer betekenis krijgen. Abdul-Mateen II is hier onderdeel van een groter psychologisch puzzelstuk.
3. The Trial of the Chicago 7 (2020)
In The Trial of the Chicago 7 speelt Yahya Abdul-Mateen II Bobby Seale, medeoprichter van de Black Panther Party. De film van Aaron Sorkin draait om de rechtszaak tegen activisten die werden beschuldigd van samenzwering na protesten rond de Democratische Conventie van 1968. Het is een film vol snelle dialogen, politieke spanning en rechtbanktheater, maar de scènes met Bobby Seale hebben een andere lading. Ze zijn rauwer, bozer en pijnlijker.
Abdul-Mateen II speelt Seale als iemand die vanaf het begin begrijpt dat het systeem niet neutraal naar hem kijkt. Hij is niet alleen verdachte, hij is symbool, doelwit en waarschuwing tegelijk. Zijn frustratie komt niet voort uit gebrek aan controle, maar uit het besef dat hem controle wordt ontzegd. Hij vraagt om zijn advocaat. Hij vraagt om zijn rechten. Hij vraagt om behandeld te worden als mens binnen een rechtszaal die zogenaamd draait om rechtvaardigheid. Dat maakt zijn scènes bijzonder krachtig.
Wat deze rol zo indrukwekkend maakt, is de combinatie van waardigheid en woede. Abdul-Mateen II speelt Seale niet als een man die simpelweg driftig is. Hij speelt hem als iemand die weigert zijn eigen menselijkheid te laten verkleinen door een systeem dat hem al heeft ingedeeld. Wanneer de film laat zien hoe vernederend en gewelddadig de rechtszaak voor hem wordt, verschuift de toon van scherp rechtbankdrama naar iets veel zwaarders.
The Trial of the Chicago 7 heeft een grote ensemblecast, maar Abdul-Mateen II blijft hangen omdat hij een moreel zwaartepunt vormt. Hij herinnert de kijker eraan dat politieke processen niet alleen over argumenten gaan, maar ook over macht, beeldvorming en wie wel of niet mag spreken.
Kijktip: let op het verschil tussen zijn stiltes en zijn uitbarstingen. Abdul-Mateen II maakt duidelijk dat Bobby Seale’s woede niet plotseling ontstaat, maar zich opbouwt uit herhaalde vernedering.
4. Candyman (2021)
In Candyman krijgt Yahya Abdul-Mateen II een rol die volledig draait om identiteit, kunst, trauma en lichamelijke verandering. Hij speelt Anthony McCoy, een kunstenaar in Chicago die gefascineerd raakt door de legende van Candyman. Wat begint als inspiratie voor zijn werk, verandert langzaam in obsessie en vervolgens in een nachtmerrie die hem letterlijk en geestelijk overneemt.
Dit is misschien wel een van zijn meest gelaagde filmrollen. Anthony is ambitieus, onzeker, nieuwsgierig en kwetsbaar. Hij wil iets maken dat ertoe doet. Hij wil gezien worden als kunstenaar. Maar zijn zoektocht naar betekenis brengt hem dichter bij een geweldsgeschiedenis die niet zomaar tot kunstobject kan worden gemaakt. Abdul-Mateen II speelt die verschuiving subtiel. In het begin zien we iemand die controle wil hebben over zijn verhaal. Later zien we iemand die ontdekt dat hij misschien onderdeel is van een verhaal dat al veel langer bestaat.
Candyman werkt als horrorfilm, maar ook als commentaar op gentrificatie, zwarte pijn, culturele exploitatie en de manier waarop trauma wordt doorverteld. Abdul-Mateen II draagt die thema’s zonder dat zijn spel zwaar aangezet wordt. Zijn transformatie is fysiek, maar ook emotioneel. Zijn blik wordt leger, zijn bewegingen veranderen, zijn energie zakt steeds dieper weg in iets onontkoombaars.
Bij een tweede kijkbeurt valt vooral op hoe zorgvuldig zijn performance is opgebouwd. Anthony wordt niet van de ene op de andere scène een slachtoffer van de legende. Hij glijdt erin. En dat maakt het enger. Niet de schrikmomenten blijven het langst hangen, maar het gevoel dat iemand langzaam verdwijnt terwijl hij denkt dat hij zichzelf juist vindt.
Kijktip: let op de lichaamstaal van Anthony naarmate de film vordert. Zijn fysieke verandering vertelt bijna net zoveel als de dialogen.
5. Ambulance (2022)
Ambulance is Michael Bay op volle snelheid. Drones vliegen alsof ze net energiedrank hebben ontdekt, auto’s scheuren door Los Angeles en elke scène lijkt gefilmd met het idee dat rust een persoonlijke belediging is. Midden in die gecontroleerde chaos speelt Yahya Abdul-Mateen II Will Sharp, een oorlogsveteraan die geld nodig heeft voor de medische behandeling van zijn vrouw en daardoor betrokken raakt bij een bankoverval met zijn adoptie broer Danny.
Wat Abdul-Mateen II hier goed doet, is menselijkheid vasthouden in een film die voortdurend dreigt te ontploffen. Will is geen geboren crimineel. Hij is een wanhopige man die een verkeerde keuze maakt en daarna steeds dieper in een situatie belandt waaruit geen nette uitgang meer bestaat. Tussen Jake Gyllenhaal, die als Danny heerlijk opgefokt en onvoorspelbaar speelt, vormt Abdul-Mateen II het emotionele anker. Hij is de man die nog voelt wat er op het spel staat.
Ambulance is natuurlijk geen ingetogen karakterstudie. Dit is een film met sirenes, kogels, achtervolgingen en medische paniek op wielen. Maar juist daarom valt Abdul-Mateen II op. Hij speelt niet tegen de chaos in, maar probeert die chaos menselijk te maken. Zijn Will is bang, boos, loyaal, schuldig en vastbesloten tegelijk. Daardoor krijgt de film meer gewicht dan je misschien verwacht van een Michael Bay-actiefeest.
Bij herziening zie je beter hoe belangrijk zijn rol is voor het evenwicht. Zonder Will zou Ambulance vooral een spectaculaire zenuwinzinking zijn. Met Will krijgt de film een hartslag. Een hele hoge hartslag, dat wel, maar toch.
Kijktip: kijk deze met het volume stevig open, maar let tussen de actie door op de momenten waarop Will probeert morele controle te houden. Daar zit de echte spanning van de film.
Waarom Yahya Abdul-Mateen II blijft boeien
Deze vijf films laten zien waarom Yahya Abdul-Mateen II zo’n interessante acteur is. In Aquaman geeft hij een stripboekschurk pijn en richting. In Us versterkt hij de sfeer van een psychologische nachtmerrie. In The Trial of the Chicago 7 brengt hij politieke woede met waardigheid. In Candyman speelt hij een man die langzaam wordt opgeslokt door geschiedenis en mythe. In Ambulance houdt hij menselijkheid overeind tussen explosies, sirenes en Michael Bay-dronegymnastiek.
Wat opvalt, is dat hij zelden leeg speelt. Zelfs in rollen die groter, kleiner of commerciëler zijn, zoekt hij naar een menselijke kern. Hij laat zien dat genrewerk niet oppervlakkig hoeft te zijn. Een superheldenfilm kan rouw bevatten. Een horrorfilm kan identiteit onderzoeken. Een actiefilm kan draaien om schuld en wanhoop. Abdul-Mateen II begrijpt dat personages pas echt interessant worden wanneer ze iets proberen te verbergen, dragen of overleven.
Daarom is terugspoelen bij hem de moeite waard. De eerste keer kijk je misschien naar het verhaal, de actie of de horror. De tweede keer zie je beter wat hij aan het doen is. Een kleine pauze voor een reactie. Een blik die langer blijft hangen. Een lichaam dat net iets stijver wordt. Een stem die kalm blijft terwijl alles eronder kookt. Dat zijn de details waardoor zijn werk blijft boeien.
Even kort samengevat voor filmfans met een volle watchlist
- Aquaman toont zijn kracht als stijlvolle en gemotiveerde blockbustertegenstander.
- Us laat zien hoe hij zelfs in een kleinere rol sfeer en geloofwaardigheid toevoegt.
- The Trial of the Chicago 7 geeft hem een van zijn meest krachtige en politieke filmrollen.
- Candyman is essentieel voor wie zijn gelaagde kant als hoofdrolspeler wil zien.
- Ambulance bewijst dat hij ook in pure actiechaos emotionele controle kan houden.
Yahya Abdul-Mateen II is geen acteur die alleen maar “aanwezig” is. Hij bouwt spanning, zoekt menselijkheid en geeft zelfs de luidste films een kloppend hart. En eerlijk, als iemand Michael Bay-chaos menselijk kan laten voelen, verdient die man sowieso een extra rondje applaus.
