Introductie:
Steve Carell is voor veel mensen nog altijd de man van de ongemakkelijke stilte, de veel te enthousiaste glimlach en de komische timing die zo droog is dat je er bijna een glas water naast wilt zetten. We kennen hem als Michael Scott uit The Office, als de luidruchtige weerman uit Anchorman, als de goedbedoelende sukkel uit The 40-Year-Old Virgin en als stem van Gru in Despicable Me. Kortom: Steve Carell is grappig. Daar hoeven we niet lang over te vergaderen.
Maar wie zijn filmografie opnieuw bekijkt, merkt iets interessants. Carell is nooit alleen maar grappig geweest. Zelfs in zijn komische rollen zit vaak iets ongemakkelijks, iets verdrietigs, iets menselijks. Zijn personages willen gezien worden. Ze willen geliefd zijn. Ze willen controle houden over een leven dat net iets te vaak als een bureaustoel met kapot wieltje onder ze vandaan rijdt.
Juist daarom werkt zijn dramatische kant zo goed. Carell speelt verdriet niet groots. Hij maakt het niet mooier dan het is. Hij laat het vaak schuilgaan achter beleefdheid, sociale onhandigheid of een glimlach die net iets te lang blijft staan. Zijn beste rollen laten zien dat komedie en drama geen tegenpolen zijn. Soms liggen ze gevaarlijk dicht naast elkaar.
In deze editie van Terugspoelen en herontdekken kijken we naar vijf films waarin Steve Carell laat zien dat hij veel meer is dan een komisch gezicht. Dit zijn films die bij herziening alleen maar rijker worden, juist omdat je beter ziet hoe precies hij speelt.
1. Little Miss Sunshine (2006)
In Little Miss Sunshine speelt Steve Carell de depressieve literatuurwetenschapper Frank, die na een zelfmoordpoging tijdelijk bij zijn zus en haar chaotische gezin intrekt. Dat klinkt niet direct als materiaal voor een komedie, maar deze film weet precies de juiste balans te vinden tussen absurditeit, pijn en warmte.
Frank is een van Carells eerste grote signalen dat hij meer kon dan alleen grappige mannen spelen die niet doorhebben hoe raar ze zijn. Hij is hier stil, beschadigd en uitgeput. Zijn humor komt niet uit druk gedrag, maar uit droge observaties en het ongemak van iemand die eigenlijk niet meer weet hoe hij zich tussen gewone mensen moet bewegen.
Wat de rol zo sterk maakt, is dat Carell nooit probeert om Frank zielig te maken. Hij speelt hem als iemand die al voorbij het punt van dramatische uitbarstingen is. Frank is moe. Niet alleen fysiek, maar existentieel. Hij kijkt naar de wereld alsof hij net iets te veel heeft begrepen en daar nu de rekening voor betaalt.
Tegelijk past hij perfect in het vreemde gezin van de film. Little Miss Sunshine gaat over mensen die allemaal op hun eigen manier falen, maar toch samen blijven rijden. Letterlijk zelfs, in dat iconische gele Volkswagenbusje. Frank wordt geen wonderbaarlijk genezen man, maar iemand die langzaam weer onderdeel wordt van een groep. En dat is misschien veel mooier.
Kijktip: let bij herziening op hoe weinig Carell hoeft te doen om Franks toestand voelbaar te maken. Zijn houding, zijn zachte stem en zijn droge blik vertellen vaak meer dan de dialogen.
2. Dan in Real Life (2007)
Dan in Real Life is een film die soms een beetje onder de radar is verdwenen, maar juist daarom perfect past in deze reeks. Steve Carell speelt Dan Burns, een weduwnaar en vader van drie dochters die adviescolumns schrijft, terwijl hij zelf nauwelijks grip heeft op zijn eigen gevoelsleven. Tijdens een familieweekend ontmoet hij een vrouw met wie hij direct een klik heeft, alleen blijkt zij de nieuwe vriendin van zijn broer te zijn.
Op papier klinkt dit als een klassieke romantische komedie met een ongemakkelijke driehoeksverhouding. En ja, die elementen zitten erin. Maar de kracht van de film ligt in de zachtheid waarmee Carell Dan speelt. Hij is geen gladde romanticus, geen klunzige karikatuur en ook geen zielige vaderfiguur. Hij is een man die al jaren probeert alles goed te doen, maar ergens onderweg vergeten is dat hij zelf ook nog mag leven.
Carell is hier prachtig ingetogen. Zijn komische timing zit nog steeds in de rol, vooral in scènes waarin Dan zich door familiedruk en zijn eigen paniek heen moet worstelen. Maar onder die humor zit oprechte rouw. Je voelt dat Dan niet alleen verliefd wordt, maar ook schrikt van het feit dat hij weer iets kan voelen. Dat maakt de film veel interessanter dan de luchtige verpakking doet vermoeden.
Bij herziening valt vooral op hoe goed Carell het ongemak van volwassen liefde speelt. Geen grote romantische gebaren, maar twijfel, schuldgevoel, verlangen en de paniek van iemand die niet weet of hij recht heeft op een tweede kans.
Kijktip: kijk deze film niet alleen als romantische komedie, maar als verhaal over iemand die voorzichtig opnieuw contact maakt met het leven na verlies.
3. Crazy, Stupid, Love. (2011)
In Crazy, Stupid, Love. speelt Steve Carell Cal Weaver, een man wiens leven instort wanneer zijn vrouw vertelt dat ze wil scheiden. Cal is middelbaar, betrouwbaar, een beetje saai en totaal niet voorbereid op het moderne datingleven. Gelukkig, of rampzalig, neemt de gladde Jacob, gespeeld door Ryan Gosling, hem onder zijn hoede.
Dit is misschien een van Carells beste rollen omdat hij hier precies tussen komedie en melancholie in staat. Cal is grappig omdat hij zo hopeloos onhandig is in bars, gesprekken en flirterige situaties. Maar hij is ook pijnlijk herkenbaar. Zijn wereldbeeld is gebouwd op het idee dat liefde stabiel is als je maar trouw, netjes en toegewijd blijft. Wanneer dat idee instort, weet hij niet meer wie hij is.
Carell speelt Cal als een man die niet boos genoeg is om wraakzuchtig te worden en niet zelfverzekerd genoeg om echt los te breken. Hij strompelt door zijn nieuwe leven alsof iemand hem zonder handleiding in een totaal ander genre heeft gezet. Dat levert veel grappige momenten op, maar de basis blijft verdrietig.
Wat de film bij herziening sterker maakt, is hoe menselijk Cal blijft. Hij maakt fouten, hij idealiseert zijn huwelijk en hij begrijpt zijn kinderen niet altijd. Toch blijft hij sympathiek omdat Carell hem niet speelt als verliezer, maar als iemand die opnieuw moet leren bewegen in zijn eigen leven.
Kijktip: let op de scènes waarin Cal stil wordt terwijl anderen praten. Carell laat dan zien dat de grap vaak aan de buitenkant zit, maar de pijn eronder gewoon blijft doorwerken.
4. Foxcatcher (2014)
Met Foxcatcher verraste Steve Carell veel kijkers. Niet omdat hij ineens serieus wilde doen, maar omdat hij zo volledig verdween in een kille, ongemakkelijke en verontrustende rol. Hij speelt John du Pont, een steenrijke erfgenaam die zich mengt in de wereld van olympisch worstelen en een gevaarlijke fascinatie ontwikkelt voor de broers Mark en Dave Schultz.
Dit is geen warme Steve Carell-rol met een verdrietige onderlaag. Dit is iets anders. Iets kouder. Zijn John du Pont is stijf, afstandelijk en sociaal bijna buitenaards. Hij spreekt langzaam, beweegt houterig en lijkt voortdurend bezig een versie van zichzelf op te voeren die hij zelf niet eens begrijpt.
Wat Carell hier zo indrukwekkend doet, is dat hij du Pont niet speelt als een simpele schurk. Hij maakt hem niet charmant, maar ook niet karikaturaal. Er zit een diepe leegte in deze man, een wanhopige behoefte aan erkenning, macht en nabijheid. Juist omdat hij die dingen niet op een normale manier kan krijgen, wordt hij gevaarlijk.
Bij herziening zie je hoe beklemmend Carells spel eigenlijk is. Hij trekt alle vertrouwde warmte uit zijn gezicht. De bekende timing is er nog wel, maar nu wordt die gebruikt om ongemak te creëren. Pauzes duren net te lang. Reacties komen net te laat. Complimenten klinken als dreigingen. Het is fascinerend en naar tegelijk.
Foxcatcher bewijst dat Carell niet alleen drama kan spelen, maar ook duisternis. Niet luid, niet overdreven, maar met een soort verstikkende leegte.
Kijktip: let op hoe Carell stilte gebruikt. In deze film is stilte geen rustpunt, maar een waarschuwing.
5. Beautiful Boy (2018)
In Beautiful Boy speelt Steve Carell David Sheff, een vader die probeert zijn zoon Nic te helpen tijdens diens worsteling met verslaving. Het is een zware, emotionele film over liefde, machteloosheid en de pijn van blijven hopen wanneer hoop bijna ondraaglijk wordt.
Carells rol is hier bijzonder omdat hij niet de grote dramatische momenten opeist. Hij speelt David als een vader die voortdurend denkt dat hij nog één oplossing kan vinden. Nog één gesprek, nog één kliniek, nog één poging, nog één nacht wachten bij de telefoon. Zijn liefde is enorm, maar niet almachtig. En precies dat maakt de film zo pijnlijk.
In veel films over verslaving wordt de nadruk gelegd op de persoon die gebruikt. Beautiful Boy richt zich ook sterk op de mensen daaromheen. Wat doet het met een ouder als je kind steeds verder wegdrijft? Wanneer help je? Wanneer laat je los? En hoe leef je verder als liefde niet genoeg blijkt om iemand te redden?
Carell speelt die machteloosheid met veel nuance. Hij wordt boos, wanhopig en soms controlerend, maar nooit op een manier die de menselijkheid van David wegneemt. We voelen dat alles voortkomt uit liefde, maar ook dat liefde soms verandert in angst. Zijn scènes met Timothée Chalamet zijn breekbaar, omdat beide acteurs laten zien hoeveel er tussen vader en zoon onuitgesproken blijft.
Bij herziening komt vooral de vermoeidheid binnen. David is niet één dramatische scène lang verdrietig. Hij is langzaam uitgeput. Carell laat zien hoe zorg, hoop en paniek zich kunnen vastzetten in iemands lichaam.
Kijktip: let op de momenten waarop David probeert rationeel te blijven. Juist wanneer hij feiten zoekt, vragen stelt of plannen maakt, zie je hoe bang hij eigenlijk is.
Waarom Steve Carell opnieuw bekijken loont
Wat deze vijf films duidelijk maken, is dat Steve Carells dramatische kracht niet losstaat van zijn komische talent. Integendeel. Zijn gevoel voor timing, ongemak en menselijke zwakte maakt hem juist zo geschikt voor drama. Hij begrijpt hoe mensen zichzelf overschreeuwen, weggrappen of vastklampen aan kleine routines om niet volledig uit elkaar te vallen.
Carell speelt vaak mannen die niet precies weten wat ze met hun emoties moeten. Frank in Little Miss Sunshine is te moe om nog toneel te spelen. Dan in Dan in Real Life is bang om opnieuw te voelen. Cal in Crazy, Stupid, Love. probeert waardigheid te vinden na afwijzing. John du Pont in Foxcatcher verandert een honger naar erkenning in iets gevaarlijks. David in Beautiful Boy ontdekt dat liefde geen controle betekent.
Dat zijn heel verschillende rollen, maar ze hebben één ding gemeen: Carell zoekt steeds naar de mens achter het gedrag. Hij lacht zijn personages niet uit, zelfs niet wanneer ze belachelijk zijn. Hij maakt ze niet groter dan nodig, zelfs niet wanneer de film zwaar wordt. Hij speelt ze met aandacht.
Misschien is dat waarom zijn dramatische werk bij herziening zo goed blijft hangen. De eerste keer denk je soms: knap, Steve Carell kan serieus zijn. De tweede keer zie je pas hoeveel lagen er in dat serieuze spel zitten. De ingetrokken schouders. De blik die net wegdraait. De lach die niet op tijd verdwijnt. De stilte na een zin.
Terugspoelen dus
Wie Steve Carell vooral kent als komiek, heeft alle reden om zijn dramatische rollen opnieuw te bekijken. Little Miss Sunshine toont zijn vermogen om verdriet droog en menselijk te maken. Dan in Real Life laat hem zacht en romantisch zijn zonder suikerlaag. Crazy, Stupid, Love. gebruikt zijn komische timing om liefdesverdriet herkenbaar te maken. Foxcatcher onthult een ijzingwekkend andere kant. En Beautiful Boy laat zien hoe krachtig hij is als vader die moet accepteren dat hij niet alles kan oplossen.
Steve Carell is grappig, absoluut. Maar zijn beste werk ontstaat vaak wanneer je achter die grappigheid iets ziet breken. Daar, in dat kleine moment tussen glimlach en stilte, wordt hij pas echt indrukwekkend.
